Mười lăm năm khóc cùng “ông Năm”

Bối cảnh của vở kịch Dạ cổ hoài lang là một mùa đông Paris lạnh giá với hai ông già Nam Bộ xa quê cùng chan cho nhau vị mặn đắng của những giọt nước mắt ly hương. Nhân vật ông Năm của NSƯT Việt Anh thoạt đầu tưởng như là một vai “hụ hợ” chỉ làm nền cho nhân vật chính đầy sắc sảo là ông Tư, thế nhưng càng xem, càng nhận ra ông Năm là “chiếc đòn bẩy” của ông Tư. Ông chính là vế đối lập không thể thiếu trong vai trò làm lộ dần tính cách của ông Tư đồng thời tạo sự xung đột cho vở  một cách rất hấp dẫn trước khi dẫn đến cao trào lúc kết thúc. 

Khó ai thay thế

Với lối diễn tưng tửng nhiều ngẫu hứng, lâu lâu “chua” vào câu nói của ông Tư một vài từ nghe như “đâm hơi” nhưng thực chất lại ẩn chứa nhiều sức gợi, NSƯT Việt Anh đã tạo cho ông Năm trong Dạ cổ hoài lang một chân dung khá độc đáo khó ai thay thế nổi.

Điều đó lý giải vì sao nội dung vở kịch Dạ cổ hoài lang là một câu chuyện buồn với một ký ức xa xưa đầy tiếc nuối và một hiện tại nhiều bế tắc, thế nhưng trong suốt vở, tiếng cười ở khán phòng đã không ngớt bật ra với một cảm giác vừa thương cảm vừa thích thú. 

Mười lăm năm qua, nhiều lớp diễn viên của vở đã đến rồi đi, chỉ duy một mình “ông Năm”- NSƯT Việt Anh là còn ở lại. Ảnh: T.Hiệp - C.T.V

Mười lăm năm qua, nhiều lớp diễn viên của vở đã đến rồi đi, chỉ duy một mình ông Năm- NSƯT Việt Anh là còn ở lại bền bỉ với trên 500 suất diễn. Riêng nhân vật ông Tư cũng đã qua tay ba nghệ sĩ: Thành Lộc, Lê Vũ Cầu và giờ đây là Thanh Hoàng.

Nói về những ông Tư “tình địch” thời trai trẻ của mình trong Dạ cổ hoài lang,  Nguyễn Việt Anh cho biết diễn với ai anh cũng tìm được sự cảm hứng và đồng điệu, cho dù đó là một ông Tư- Thành Lộc sắc sảo, tinh quái; một ông Tư Lê Vũ Cầu- mộc mạc, hồn hậu; hay  một ông Tư- Thanh Hoàng kín đáo, chừng mực như hiện nay.

15 năm qua, lần nào cũng vậy, cứ sau suất diễn, cái chết buồn thảm của ông Tư cùng không khí mùa đông ảm đạm lạnh toát một màu trắng tang thương nơi xứ người cũng khiến Việt Anh phải ngồi lặng hàng giờ trong lúc tẩy trang  mới có thể trút bỏ hết sự ám ảnh. Và giải thưởng Mai Vàng nhận được vào năm 1996 với nhân vật ông Năm luôn sống tươi mới cùng anh trong từng đêm diễn.

Một tài năng bẩm sinh

Trong số những giải thưởng Mai Vàng, do Báo Người Lao Động tổ chức, được trao cho các nghệ sĩ biểu diễn trong 15 năm qua, có lẽ “Mai Vàng” dành cho vai diễn ông Năm trong vở Dạ cổ hoài lang của NSƯT kịch nói Nguyễn Việt Anh là có tuổi thọ dài lâu nhất.

NSƯT Việt Anh là một trường hợp thành danh trong nghề diễn nhờ vào năng khiếu bẩm sinh cùng một phong cách đặc biệt dựa vào sự ngẫu hứng.  Bởi vậy, các nhân vật của anh khi xuất hiện không lần nào giống lần nào và không ai có thể đoán trước cách ứng xử, cho dù  tình huống đã được kịch bản quy định.

Hơn 20 năm vào nghề, kể từ lần đầu tiên “từ trên trời rơi xuống” cho anh vai ông tổng biên tập báo Đuốc sống trong vở Dư luận quần chúng, anh vẫn trung thành với lối diễn như vậy qua hàng trăm nhân vật ở sân khấu cũng như trên màn ảnh mà người xem vẫn thấy Việt Anh không hề cũ.

Anh cũng là một diễn viên mà số phận luôn dành cho những vai người già, kể cả khi mới bước vào nghề thuở ngoài 20 tuổi. Là một người cởi mở, vui tính, thích  đùa nghịch trong đời thường, anh như mang sự khoáng đạt, nhẹ nhõm ấy vào các nhân vật của mình trên sàn diễn. 

Chỗ dựa cho thế hệ đàn em

Những năm gần đây, mặc dù tự nguyện rút lui về phía sau, làm chỗ dựa cho nhiều thế hệ diễn viên đi sau, đóng những vai thuộc dạng “dàn bao”, nhường “sân trước” cho những diễn viên đàn em, song sự xuất hiện của anh trong các vở kịch ở Nhà hát Kịch sân khấu nhỏ TPHCM (Sân khấu 5B), nơi anh khởi đầu sự nghiệp cũng như giữ trọng trách phó giám đốc liên tục suốt hơn mười năm qua, vẫn luôn là sự chờ đợi với nhiều hào hứng của người xem.

Anh còn là gương mặt quen thuộc trong các vở kịch cũng như phim truyền hình trong hai thập kỷ qua. Hiện nay, Nguyễn Việt Anh đang tất bật ở trường quay với vai Ba Ram trong phim Gia đình phép thuật (500 tập, hãng Vifa sản xuất) và vai Năm Thiên trong phim Đại gia đình (100 tập, hãng Phước Sang sản xuất).

Có thể nói, Dạ cổ hoài lang (tác giả Thanh Hoàng, đạo diễn Nguyễn Công Ninh) là vở kịch tạo được dấu ấn mạnh mẽ nhất của Nhà hát Kịch sân khấu nhỏ TPHCM (5B Võ Văn Tần) trong hơn 20 năm, kể từ khi được thành lập với tiền thân là Câu lạc bộ Sân khấu thể nghiệm. Vở đã gây tiếng vang ngay khi vừa ra mắt vào năm 1994 và làm “chấn động” khán giả thủ đô Hà Nội khi vở tham dự Hội diễn Sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc vào năm 1995. NSND Đào Mộng Long lúc ấy tuổi đã trên bát tuần, tâm sự rằng khi rời nhà hát, ông đã như bị vở diễn thôi miên đến nỗi quên mất đường về trong đêm khuya.  Và chưa bao giờ có một vở diễn mà cả 4 diễn viên tham gia đều được trao huy chương vàng. Vở diễn sau đó liên tục nhiều năm, không những luôn tạo ra cảnh khán giả trong nước rồng rắn xếp hàng chờ đợi trước quầy vé, mà còn là điểm hẹn của không ít Việt kiều ở hải ngoại  về thăm quê.

TÀI TRỢ GIẢI MAI VÀNG LẦN THỨ XV- 2009